Giséla Fidder (43) studeerde eind jaren tachtig Bibliotheek en Documentaire Informatie (BDI) met als afstudeerrichting ‘management’. “Omdat ik nog niet wist wat ik wilde. Ik las wel graag…” Nu, twintig jaar later, heeft ze samen met (zaken)partner Stef Löhr en William van Hees vier bedrijven.

Ze komt uit Wapenveld, onder de rook van Zwolle. Deed de gemengde havo/mboopleiding, zat daarna met de handen in het haar, schreef zich in bij de School voor Journalistiek in Kampen (waar ze werd afgewezen) en liet in Maastricht weten wel interesse te hebben voor de opleiding tolk/vertaler. “Maar dat vond ik toch wel ver weg.” En dus werd het de Rijkshogeschool IJselland in Deventer. Maar een bibliotheek heeft ze niet vaak beroepshalve van binnen gezien, afgezien dan van haar eerste baantje in de wetenschappelijke bibliotheek van de provincie Overijssel waar ze een half jaartje werkte na haar opleiding. Daarna nog een half jaartje in het archief van het ministerie van Volkshuisvesting. En toen kwam ze bij Kluwer. En veranderde haar wereld in een paar jaar tijd totaal.

Stef Löhr

Niet meteen het eerste jaar, want ze ging keurig aan de slag bij het centraal wettenbestand’. “Een afdeling waar dagelijks alle wetgeving die gemaakt wordt, wordt verwerkt in een grote database.” Kluwer heeft de reputatie alles te weten op het gebied van wetten, regelgeving en dergelijke. Na een paar jaar stapte Fidder over naar de bureauredactie van de fiscale afdeling. Bij een reorganisatie die volgde werd ze niet bedankt voor de moeite, maar benoemd tot teamleider. “Ik was de jongste, had nagenoeg geen ervaring en iedereen zat te wachten tot ik op mijn bek ging.” Dat gebeurde niet. Wel ontmoette ze haar collega Stef Löhr (ook een teamleider, maar van een andere afdeling) die haar tijdens het koffiedrinken vertelde vergevorderde plannen te hebben om (samen met een andere collega) voor zichzelf te beginnen. Dat klonk Fidder als muziek in de oren. En Löhr ook, “want ze zochten nog iemand voor de redactionele inhoud.” Ze zouden eind 1997 – “We bestaan bijna vijftien jaar, ik was 28 toen ik met Stef begon” – met zijn drieën beginnen, maar op het moment suprême haakte de derde collega af en werd het dus Fidder & Löhr. Krankzinnige tijd Eind 1997 was een krankzinnige tijd, zegt ze terugkijkend. Per 1 november had ze haar baan bij Kluwer opgezegd, half November verbrak ze haar relatie. “Per 1 december werd ons pand opgeleverd en half december had ik ook voor mezelf weer een eigen huis.” Nog zwangerschappen, auto’s of andere zaken in die tijd, is een grappig bedoelde opmerking van schrijver dezes. “Nee, maar ik kreeg wel een schoenentik in die tijd. Dat leidde af.” Fidder & Löhr deed in het allereerste begin dezelfde fiscale en juridische redactionele werkzaamheden als eerder in loondienst bij Kluwer. Kluwer werd een opdrachtgever. “Het was de tijd van core-business en uitbesteden.” Nieuwe klanten als de Belastingdienst, Weka-uitgevers, SDU en Thieme volgden snel.

PiuCalcio

Nieuwe ideeën, nieuwe kansen. Ma r niet onder de gevestigde naam Fidder & Löhr. Het werd bijvoorbeeld PiuCalcio, een bedrijf dat zich bezighoudt met sport- en lifestylejournalistiek. “We zijn nu druk bezig met het lanceren van ‘Rafael’, een blad dat samen met stervoetballer Rafael van der Vaart wordt gemaakt. Ligt begin mei in de winkels. Als het aanslaat willen we dat blad twee tot vier keer per jaar gaan uitgeven.” Fidder zit ook in de werving en selectie voor de communicatie- en uitgeverijmarkt. Daarom is vorig jaar een groot minderheidsaandeel in 227 Serarch in Maarsbergen gekocht. “Dat werkt voor het hogere segment. We hadden zelf een bedrijf, PiuFlex, dat in dezelfde markt zit, maar dan voor het midden- en lagere segment, maar dat bedrijf kwam niet lekker uit de verf. Door samenwerking te zoeken met 227 Search (marktleider in hun segment) hopen we een hoger marktaandeel te halen. We denken dat het strategisch gunstig is voor ons omdat we dan ook nieuwe markten aanboren. Afgezien van 227 Search werken er bij de bedrijven van Fidder en Löhr zo’n vijftig mensen.

Saxion

Fidder werkt inmiddels al jaren in Deventer, woont in Diepenveen, maar had tijdenshaar studie wel moeite met Deventer. “Ik ben vrij snel weer verhuisd naar Zwolle. Want ik vond het hier niet leuk.” Ook de opleiding bevredigde haar niet optimaal. “Ik vond het eigenlijk te mager. Ik had het gevoel dat ik door de mand zou vallen als ik bij een bedrijf zou worden aangenomen. Ook omdat begin jaren negentig de banen niet voor het opscheppen lagen, heb ik nog een tijdje bedrijfskunde aan de Open Universiteit gestudeerd. Ik heb wel een paar certificaten gehaald, maar heb de opleiding niet helemaal afgemaakt.” De laatste jaren heeft ze wel weer regelmatig contact met Saxion. Er lopen bijvoorbeeld met enige regelmaat stagiaires bij Fidder & Löhr. “En wat ik heel leuk vind om te doen is jureren voor de EW-award. Ik heb al weer stapels bedrijfsplannen thuis liggen om te bestuderen.”

Panden

Opvallend is dat de bedrijven van Fidder & Löhr in fraaie panden zitten. Zoals aan de Diepenveenseweg 147. Niet in zomaar een bedrijvenverzamelgebouw, maar een pand met karakter, met gevoel. “Dit is het enige pand dat echt van ons is. We huren nog een vergelijkbaar pand in de binnenstad, waar vroeger Rodenburg Makelaars zat. En we hebben nog een pand in Alphen aan de Rijn. We willen eigenlijk alleen maar in dit soort panden zitten. En in Maarsbergen bij 227 Search zitten we in een geweldige villa. Op een golfterrein, dus helemaal super.”

Je kunt klasse niet kopen.

Dat stond deze week op een spandoek in het stadion van Arsenal tijdens de wedstrijd tegen Manchester City. Ik was altijd fan van City. Het kleine broertje van United dat niet of nauwelijks kon opboksen tegen het grote geld van United. Michel Vonk (zoon van Theo de Topper) speelde er, Paul Bosvelt ook. Tot de Arabieren kwamen en er voor een half miljard instopten… De proleten aan de macht. Met hun dikke Bentley’s en Ferrari’s, ze kunnen alles kopen, maar ze missen het gevoel, de clubliefde, de smaak, ja, gewoon de klasse. Mijn maag draaide om toen ik dinsdag de ochtendkranten zag met de feestende Eindhovenaren. Het is de winst van de proleten. PSV was een jaar geleden op sterven na dood en er werd een ingewikkelde constructie bedacht met de gemeente, maar het eind van het liedje is dat Strootman, Mertens en Wijnaldum (de talenten van de eredivisie) ineens op kosten van de gemeenschap een wedstrijd winnen. Hoeven de inwoners van Eindhoven niet allerlei heffingen te betalen? Waarom komen ze dan niet opstand? Of is hun minderwaardigheidsgevoel zo groot dat ze er bijkans alles voor over hebben om de rest van Nederland te imponeren? Elk jaar met Pasen ga ik met een paar vrienden naar Engeland om voetbalwedstrijden te bezoeken, in pubs rond te hangen en zelf wat cultuur en natuur op te snuiven. Deze week waren we onder meer in Wales, bij Colwyn Bay. Mooi, geinig, maar het hoogtepunt was toch wel het bezoek aan Oldham, een prachtig oud stadion in een woonwijk. We wilden graag even binnen kijken en we belandden middenin de spelersgroep die aan het lunchen was. Kippenpootjes, zag ik snel, niet echt sportvoedsel. Dat Oldham in League One in de twee wedstrijden met Pasen geen punt pakte, zal daar niets mee te maken hebben… De manager vond het allemaal prima (“Wie liet jullie binnen?”) en wees waar we de pitch mochten zien. Nog even gezellig gesproken over oud-speler Michel Vonk die in Nederland met Sparta de laatste weken net iets te veel wedstrijden verloor om Zwolle de voet nog dwars te zetten. Ben benieuwd of er weer allemaal oudvoorzitters, trainers en anderen in Zwolle opstaan die tussen neus en lippen door laten weten dat zij bij de club de basis voor dit succes hebben gelegd…

Je kunt klasse niet kopen.

Ik weet nog dat mijn vader vijftig werd. Stokoud vond ik dat toen. Op de rand van pensioen en bejaardenhuis. Het leven was zo ongeveer voorbij, vermoedde ik. Mijn ouders gingen hooguit eens per jaar met hun Kadett op vakantie, en nadat mijn moeder was vertrokken, heb ik nauwelijks andere vrouwen in het leven van mijn vader voorbij zien komen. De kroeg vond hij zonde van het geld. Mijn vader was voor mij synoniem voor die generatie, dus met vijftig jaar was het leven zo’n beetje wel voorbij. Zonder dat ik nu probeer Nico Dijkshoorn te spelen die (in zijn meest recente boek) met zijn jeugd en vooral zijn vader meedogenloos afrekent, herinner ik me mijn vader vooral als de man die ik naar mijn gevoel mijn hele leven heb teleurgesteld. Ik kreeg (in tegenstelling tot hem) wel kansen om te studeren, maar haakte vroegtijdig af. Als overheidsvoorlichter stapte ik vrij snel weer op (hoewel ik getrouwd was en twee kinderen had), terwijl een baan bij de overheid volgens hem zoiets was als werken in het Walhalla. En een sportverslaggever een soort vakkenvuller bij de Aldi. Mijn vriendinnen deugden geen van allen en ondanks dat ik trouwde met een meisje van goede komaf, ben ik toch gescheiden. Mijn vader en ik begrijpen elkaar niet helemaal. En dat zal er de komende tijd niet beter op worden, als ik hem vertel dat mijn toekomst nog onzekerder wordt. Vijftig is erg, maar veertig jaar worden vond ik erger. Ik heb het zelfs een paar maanden ontkend, maar al met al was het laatste decennium eigenlijk wel een leuke tijd. Hoewel ik gescheiden ben, aan mijn ogen ben geopereerd wegens het ouwelullen-kwaaltje staar en zo grijs ben als een dakduif, heb ik leuke vriendinnen, kom vaak in de kroeg, al wordt dat wel minder, aangezien ik tegenwoordig altijd een halfuurtje moet rijden voordat ik thuis ben en ik haat mensen die met drank op achter het stuur gaan zitten. Ik ben werkelijk gek van en op mijn dochters. Ze studeren allebei, wonen op kamers, ruïneren mij financieel, maar wat een gave wijven. Doen ongeveer alles beter dan ik deed toen ik zo oud was als zij: niet overdreven veel drank, geen drugs, niet met iedereen het nest in, wel gewoon de colleges bezoeken, niet bij nacht en ontij op straat. Vinden mij, heb ik deze week geleerd, wel een ouwe lul, maar het grootste compliment kwam wellicht per ongeluk van mijn jongste dochter die mij niet zo’n sukkel vindt als de meeste vaders van haar vriendinnen. Kijk, dan ben je toch wel goed bezig als vader. Dit stukkie schrijf ik op mijn laptop in een soort pianobar in het buitenland. Ik ben namelijk letterlijk gevlucht voor mijn verjaardag. Geen gezeik met Abraham in mijn tuin, ik heb geen zin in een zogenaamd gezellig feest. Mijn vakantie heb ik gebruikt om eens goed na te denken over mijn toekomst. Over tien jaar word ik zestig, en dat is dus echt schrikbarend oud, vind ik nu. Het gaat wel lukken, als je niet ouder wilt worden, moet je gaan hangen, maar ik heb één serieuze zorg. Van oudere kennissen en vrienden hoor ik dat hun seksleven kwalitatief en kwantitatief afneemt naarmate ze ouder werden. Kut, dat zal toch niet waar zijn, want wat dat betreft ben ik dit decennium juist erg verwend geweest. Ik ben dus, voor alle duidelijkheid, deze week vijftig jaar geworden. En bij elke mijlpaal neemt de angst voor de steeds korter wordende toekomst een beetje toe…

Marjan van Noort is gevraagd mee te denken over De Nieuwe Vakbeweging.

Op 23 juni wordt De Nieuwe Vakbeweging een feit. Dan zit het werk erop van de ‘kwartiermakers’ zoals ze worden genoemd. De leider van het stel is Jetta Klijnsma, maar een belangrijke rol vervult Marjan van Noort (52), een vroegere bestuurder in Almelo van de toenmalige Industriebond FNV, daarna leidde zij FNV Zelfstandigen, een poging van de vakbeweging de ‘afgedwaalde’ ZZP’ers bij te staan. Ze was ook nog directeur van De Burcht, centrum voor Arbeidsverhoudingen, en ze is nu directeur van de stichting Nederlands Participatie Instituut, een club die financiële participatie (lees aandeelhouderschap) van werknemers (!) in ondernemingen nastreeft.

Mensen voelen zich minder thuis bij de enorme instituten als AbvaKabo en FNV Bondgenoten

Kortom, als iemand weet hoe de arbeidsverhoudingen anno 2012 zijn, dan is het Van Noort. En dus lag het zeer voor de hand dat de dame, die in de jaren negentig kind aan huis was bij grote bedrijven als Vredestein, Wavin en Akzo, gevraagd werd mee te denken over De Nieuwe Vakbeweging. Nadat voorzitter Agnes Jongerius in het najaar van 2011 een pensioenakkoord sloot met de werkgevers en het kabinet brak de pleuris uit in de FNV: de grote bonden als Bondgenoten, AbvaKabo en de Bouwbond hadden grote moeite met het akkoord. De boel werd gelijmd door een commissie (met daarin ook de in het oosten zeer bekende PvdA ’ er Han Noten (Eerste Kamer en burgemeester Dalfsen) die de grootste ruziemakers (Agnes Jongerius en Henk van der Kolk – ook toevallig afkomstig uit Almelo) wegstuurde en de opdracht gaf tot De Nieuwe Vakbeweging.

Minder thuis voelen.

Er was ooit een tijd dat de werknemer smeekte om een baantje en de werkgever weinig oog had voor arbeidsvoorwaarden en arbeidsomstandigheden. Het waren de diamantbewerkers die de handen ineen sloegen en een vakbond oprichtten. Jarenlang was het vervolgens de gewoonte dat het lidmaatschap van de vakbond net zo normaal was als naar de kerk of de kroeg gaan. Maar tijden veranderen; veel mensen worden niet meer automatisch lid van een bond, kunnen wellicht tegenwoordig ook heel goed voor zichzelf zorgen of als freelancer of ZZP’er werken met eigen problemen en wensen. En tegelijkertijd fuseerde een aantal bonden tot enorme instituten als AbvaKabo en FNV Bondgenoten, “waar de mensen zich minder thuis voelen. Je ziet ook bij de onderwijsbond en politiebond dat ze die acties beter kunnen organiseren dan zo’n grote vakbond.”

Geen kandidaat.

Van Noort is de afgelopen tijd ook naar de mensen op de werkvloer gegaan (onder meer in haar vertrouwde omgeving van Vredestein), “om te horen hoe zij willen dat die nieuwe vakbeweging eruit moet komen te zien, vooral ook voor mensen die geen lid zijn. Als je idee.n hebt, kun je meepraten via www.kwartiermakersvakbeweging.nl.” Zelf zal ze zich na 23 juni weer storten op haar eigenlijke werk. Nee, ik ben geen kandidaat voor het nieuwe bestuur.”

Sjoerd van Es (links) en Chris Buunders van ABN AMRO Mees Pierson analyseren cijfers van een aantal beursgenoteerde bedrijven.

De politiek lijkt een akkoord te hebben bereikt over het steunpakket aan Griekenland, maar wereldwijd zijn economen sceptisch: kunnen de Grieken alle voorgestelde maatregelen wel uitvoeren? Komt er wel economische groei? Houden zij zich aan hun woord? Inmiddels moet ook Nederland hard aan het werk om de afspraak van maximaal drie procent begrotingstekort ook echt te halen.

Als er in Europa rust komt en de economie herstelt, zullen vooral de small- en midcaps kansen bieden

De politiek lijkt een akkoord te hebben bereikt over het steunpakket aan Griekenland, maar wereldwijd zijn economen sceptisch: kunnen de Grieken alle voorgestelde maatregelen wel uitvoeren? Komt er wel economische groei? Houden zij zich aan hun woord? Inmiddels moet ook Nederland hard aan het werk om de afspraak van maximaal drie procent begrotingstekort ook echt te halen.

Kansen.

“Als er in Europa rust komt en de economie herstelt, zullen vooral de small- en midcaps kansen bieden. Kijk bijvoorbeeld naar het Delta Deelnemingen Fund met een dividendrendement van 5,75% of het UBS Small Caps Germany Fund.” De beste kansen blijven in de opkomende markten, zoals zuidoost Azi., Japan en Latijns Amerika, aldus Buunders en Van Es. “In Azi. zien we de welvaart van de bevolking groeien en deze mensen gaan daarom meer besteden. Op dit moment komt ongeveer 50% van het wereldwijde GDP uit Azi. en dit zal de komende jaren alleen nog maar groeien. Dit thema kan ‘bespeeld’ worden met het UBS Asian Consumption Fund.”

Cijfers.

Grote internationale bedrijven komen over het algemeen met goede cijfers. Volkswagen deed het boven verwachting dankzij de goede verkopen van SUV’s en BASF boekte een recordwinst. “In Nederland is het allemaal wat minder, de economie krimpt en de meeste resultaten lagen onder de verwachting. Een mooie uitzondering was Imtech.” De beurs kwam verder in beweging na het bericht dat UPS interesse heeft in TNT Express. “Wellicht dat Fedex zich ook nog in deze strijd zal mengen.” Aantrekkelijk geprijsde aandelen zijn op dit moment, volgens Van Es, SBM Offshore (13,50 euro), Nuance Communications (25,50 dollar) en Accell (17,15 euro). Over de regionale fondsen: “Ten Cate presenteerde over 2011 mooie cijfers, maar de tweede helft van 2011 was zwak. Het bedrijf heeft zeker nog een grote groeipotentie en is volgens ons koopwaardig. Het koersdoel is zeker dertig euro.” Wavin stond vooral in het nieuws als gevolg van de overname door Mexchem. “Ik adviseer mijn klanten om bij de huidige koers van 10,43 euro te verkopen en niet te wachten op de offici.le bieding (10,50 euro); die zeven cent verschil zou ik laten zitten, want het duurt nog een hele tijd voor het geld van de offici.le bieding er is en met de huidige opbrengst kun je mooi overstappen in Ten Cate en TKH.”

Jan van den Berg, directeur van TIB: hulp bieden aan bedrijven en ondernemers die problemen hebben.

TIB bestaat dertig jaar. De afkorting stond voor Twentse Ideeën Bank, maar is inmiddels omgedoopt in Twentse In Business, een goede Twentse naam. Jan van den Berg zwaait sinds een jaar of drie de scepter en laat eens een ander geluid horen in de regio: “Niet alles zetten op innovatie, maar geef ook het bestaande MKB eens aandacht.” Leuk hoor, al die nano-dingen, maar Van den Berg moet het eerst nog allemaal zien.

Van den Berg (66) geeft leiding aan een organisatie die draaiende wordt gehouden door zo’n zeventig businesscoaches en deskundigen. “Die moeten wel financieel onafhankelijk zijn, van ons krijgen ze hooguit een kleine vergoeding, voor een keer tanken en een kop koffie, maar je kunt er niet van leven. En daarnaast moeten ze gewerkt hebben op het grensvlak van onderneming en markt. Ik heb zelf bijvoorbeeld veel ervaring met turn-arounds en met het doorstarten van ondernemingen en het lanceren van nieuwe producten. En dat komt bij TIB eigenlijk een beetje bij elkaar.” Van den Berg werkte onder meer voor Honeywell, Honeywell, Hencon en Hoomark (grote Europese fabrikant van geschenkpapier). Maar toch, ouwe, bejaarde ondernemers en managers (met alle respect), die weten toch weinig van de moderne tijd? “Leeftijd en dynamiek zijn twee verschillende dingen. Je hebt bejaarden van vijftig en je hebt dynamische mensen van zeventig. Om een voorbeeld te noemen, de man die bij ons alle ICT-zaken doet en ook ICT-studenten begeleidt bij het uitrollen van hun onderneming, is in de 70. Maar in ons bestand zitten ook mensen van begin vijftig. Uiteraard zijn we dan ook kritisch naar de meerwaarde die de mensen meebrengen, niet iedereen is geschikt.”

Ze hebben allemaal hetzelfde probleem: waar vind ik goede mensen en waar is mijn markt heengegaan?

Oud-ondernemers.

TIB en ondersteunt ondernemingen die wel behoefte hebben aan professionele ondersteuning, maar die niet in staat zijn professionals te betalen. Dit kunnen niet alleen bedrijven zijn die nog in een vroeg stadium van hun ontwikkeling staan, maar ook ondernemingen die tijdelijk in een ‘dip’ zitten. Soms melden die ondernemers zich zelf voor een gesprekje, vaker worden ze doorverwezen door de Kamer van Koophandel, de bank die nerveus wordt van de resultaten of een meedenkende accountant die zijn klant op een beter spoor wil zetten. Vorig jaar hebben zo’n 120 bedrijven zich tot TIB gewend, met ongeveer de helft kwam het tot ‘zaken’. “Wij maken gebruik van ervaren ondernemers en managers.” Saillant detail is dat TIB bijkans letterlijk naast Oost NV is gevestigd in het Ondernemingshuis, een club die na fusie tussen de Overijsselse en Gelders Ontwikkelingsmaatschappij is ontstaan en nogal wat investeringstrauma’s meezeult… “Ik ken de geschiedenis van de GOM en de OOM en ken de moeilijke positie waarin zij zich bevinden.” Er zijn weinig overeenkomsten volgens Van den Berg: “Wij kijken vanuit de marktpositie naar de haalbaarheid van plannen. We zeggen dan ook regelmatig tegen mensen dat wij geen toekomst zien in hun plannen of hun bedrijf. En omgekeerd natuurlijk.” TIB krijgt geen overheidsgeld zoals Oost NV. “O, er is geld genoeg aanwezig in de markt.” Bij banken en priv.-investeerders. Waar in deze tijd bijna niemand een krediet of hypotheek krijgt, lukt het TIB wel, aldus van den Berg: “Wij maken gebruik van oud-ondernemers en -managers, onder wie ook mensen met een bancaire en accountancy-achtergrond. Wij weten waar je naar moet kijken. Wat vaak mis gaat in financiering van plannen is dat de ondernemer zelf niet weet wat de status van zijn plan is en om die reden niet weet of er financiering mogelijk is en welk type financiering hij moet zoeken. Oost NV bijvoorbeeld zit vaak aan de kant van ‘seed capital’ met een hoog risico omdat de markt nog onvoldoende in beeld is. Wij behandelen alleen investeringen waarbij er sprake is van een duidelijk product of duidelijke dienst en ook een duidelijke afzetmarkt of doelgroep. Het zal helder zijn dat in deze situatie het risico lager is en de kans op succes hoger.”

Investeringsfonds.

Overigens was er vroeger een investeringsfonds gekoppeld aan TIB. Maar tegelijk met het aantreden van Van den Berg is dat op afstand gezet. “We zijn uiteraard nog wel aandeelhouder in het fonds, maar door het op afstand te zetten, kwam de weg vrij voor andere investeerders. Daardoor kunnen we nu veel breder naar risicodragend kapitaal zoeken.” En om die reden komen steeds meer ondernemers naar TIB in plaats van Oost NV dat met PPM Oost een eigen investeringsvehikel heeft. “Om risico te spreiden doet PPM tegenwoordig ook betrekkelijk kleine participaties van een ton. Hiervoor wordt uiteraard een rente berekend, maar hoeveel van deze kleinere participaties moet je wel niet wegzetten om hieruit ook nog een accountmanager te kunnen betalen?”

MKB.

Van den Berg is een van de weinige mensen die kritiek heeft op het beleid om alle troeven te zetten op innovaties met de gedachte dat daaruit nieuwe producten (en dus nieuwe werkgelegenheid) voortkomen. Mesa+ (nano) zou goed zijn om in de komen de jaren te zorgen voor vier- tot zesduizend nieuwe banen in Twente. Van den Berg zet er zijn vraagtekens bij. “Ik kijk dan vooral naar het MKB. Ik constateer dat slechts een heel kleine groep MKB-bedrijven profiteert van deze innovaties. En dat heeft ook te maken met de gebrekkige kennisoverdracht vanuit de kennisinstellingen richting het MKB.” Alle pijlen dus op onderzoek. “Maar ik zie dat er veel bestaande bedrijven behoefte hebben aan extra technologie en nieuwe kennis en dat blijkt toch een moeizaam traject. Doordat wij gebruik maken van oudere ondernemers en ervaren managers kunnen wij kennis en techologie die aanwezig is bij kennisinstellingen gemakkelijker positioneren in de markt.” Van den Berg vindt met zoveel woorden dat een deel van alle gelden beter op een andere wijze besteed moet worden. “Nee, ik denk niet in geld steken in het MKB of in TIB, maar als je kijkt naar de regiofondsen die nu vrijgemaakt worden, dan zou daar best een deel kunnen worden gebruikt om bestaande werkgelegenheid te ondersteunen. Het MKB heeft inmiddels wel alle vet van de botten gesaneerd. Ze hebben allemaal echter nog wel hetzelfde probleem: waar vind ik goede mensen en waar is mijn markt heengegaan? En ik denk dat vooral bij die strategische herori.ntatie ondersteunende maatregelen mogelijk zijn. Denk dan aan de moeizame situatie van het WTC in Twente. Een ander voorbeeld is het vormen van clusters van bedrijven waardoor ze van elkaars expertise gebruik kunnen maken.”

Van het beste jongetje van de klas naar een van de slechtste jongetjes van de Europese klas

Anderzijds heb ik niet het gevoel dat hele volkstammen als gevolg van de crisis in de armoede zijn beland. Of ik moet me uitsluitend in de welvarende kringen bewegen (wat niet zo is), maar ik spreek nog weinig mensen die hun vakantie cancellen, de auto maar niet besteld hebben of anderszins in de problemen zitten. De bedrijfsresultaten vind ik over het algemeen ook niet dramatisch slecht. Jan van den Berg van TIB zegt in deze uitave dat er meer aandacht moet zijn voor het MKB in plaats van voor die dure UT. De Cruijff van de regio moet inderdaad in deze moeilijke tijd met prestaties en innovatieve producten komen en Twente echt kansen bieden. Kom op met die duurzame energie, nanotechnologie en andere zaken.

Jammer dat er dit jaar zo weinig literaire bijeenkomsten zijn in De Regge hof te Goor. Ik vond het de afgelopen jaren een groot succes, tenminste als interviewer Theo Hakkert een schrijver als Adriaan van Dis te gast had. Hij bleek de meeste boeken wel zo ongeveer gelezen te hebben en het tempo van de schrijver en de interviewer kwam overeen. Bij snelle jongens als Charles Groenhuijzen en vorige week Jeroen Wielaert en Tom Egbers liep het Hakkert over zijn schoenen. Een goed idee om Egbers en Wielaert aan één tafel te zetten. Beide zijn actief in deze twee (Egbers televisie en Wielaert radio) en beide schrijven boeken. Bovendien hebben de twee journalisten ook wat met muziek. De toon is meteen gezet als Wielaert de introductie van Hakkert moet corrigeren: “Die cultuurcolumn op Radio 1 heb ik al sinds eind vorig jaar niet meer. Besluit van het management. Past niet meer in het format. En dat vind ik heel erg.” Vanaf dat moment houdt Hakkert zich maar op de vlakte. We schamen ons een beetje voor de schamele veertig aanwezigen. Zijn er niet meer mensen die dit leuk vinden? Blijkbaar niet. Wat er wel zit, is de elite, zo blijkt uit het deel na de pauze, als het publiek vragen mag stellen. Er wordt geklaagd dat programma’s tegenwoordig zo snel moeten zijn, dat journalisten geen tijd meer hebben voor verdieping en moeilijke onderwerpen uit de weg gaan. Koren op de molen van Wielaert, maar Egbers neemt het op voor zijn vakbroeders: “Bekijk eens een tv-show van twintig jaar geleden. Daar zit geen vaart in. Ons brein is veranderd. Mijn kinderen doen zes dingen tegelijkertijd. Het moet snel en kort zijn, anders is er niets meer aan om naar te kijken.” Egbers vertelt kleurrijk over zijn nieuwe boek dat in mei uitkomt. Wielaert schreef een biografie over Harry Muskee. Egbers heeft er lol in om te schrijven over onbekende mensen, want wie heeft er ooit gehoord van Alan Caldwell van de band Rory Stone and The Hurricanes uit Liverpool? Egbers kwam de naam tegen in het Beatles Museum in Liverpool, ging graven en deed op die manier de ontdekking dat Ringo Starr, de drummer van de Beatles, bij deze formatie is begonnen. Ooit een band met een grote naam in Liverpool, het grote voorbeeld voor de mannen van de Beatles. Egbers gaat op een gegeven moment wel wat ongemakkelijk schuiven omdat de avond lang duurt en de energie ver te zoeken is, maar Wielaert blijft onverstoord vertellen, zijn grote feitenkennis tentoonspreiden en zijwegen inslaan. De interviewer vindt het best. Hij hoeft weinig te doen. Wielaert meldt trots dat het Harry Muskee zelf was die hem heeft gevraagd om zijn biografi e te schrijven. Hij vertelt hoe hij door de bekende blueszanger in een grote terreinwagen door de bossen werd gereden. “Muskee had geen rijbewijs en alle agenten in Drenthe wisten het…” Aangekomen bij een ven liet Muskee aan Wielaert weten dat hij daar zijn toevlucht had gezocht nadat zijn grote liefde het had uitgemaakt. Daar kwam Through the Window of my Eyes het hoofd van Muskee binnen. De verhalen van de schrijvers zijn geweldig. Zo pak je in een avond toch vier boeken mee. Scheelt een hoop leeswerk. Niettemin heb ik het dikke boek Het Frankrijk van de Tour van Wielaert aangeschaft, een reisgids voor Frankrijkgangers en wielerliefhebbers. Want, weet Wielaert, niet iedereen kijkt naar de live-registratie van de Tour de France. Zo zit zijn moeder voor de buis met de kaart van haar geliefde Frankrijk op schoot. Zij kijkt naar de kasteeltjes, de stadjes waar de wielrenners doorheen stuiven, de prachtige omgeving. Een bezoeker in De Reggehof had een waardevolle toevoeging: “Mijn vader was molenaar en had niks met wielrennen. Toen ik hem vroeg waarom hij naar de Tour keek vertelde hij mij dat hij dan goed kon zien hoe het graan er in Frankrijk bij stond.” Hakkert mag dan als interviewer soms tekortschieten, heeft zich niet altijd goed voorbereid, is soms ook te traag en te weinig ad rem, maar zijn formule met schrijvers in het theater is al jaren een succes.

Met wapperende haren en een donker glimmend jasje komt Bart van Egmond het podium oprennen. Matthijs van Nieuwkerk, denk ik meteen. Onbewust vul je in welke talkshow wordt neergezet in Breaking the News van de toneelgroep Orkater. Het programma Nieuws van de Dag in de voorstelling zou heel goed een afgeleide van De Wereld Draait Door kunnen zijn, want de schrijvers van het stuk hebben zich maandenlang ondergedompeld in de wereld van de media. En ze hebben goed opgelet, want de situaties (gast dreigt af te bellen) en het jargon (“Wie zetten we daar dan tegenover?”) zijn huiveringwekkend herkenbaar. In Breaking the News (afgelopen vrijdag in het Wilminktheater te Enschede) fi gureren de hippe jongens en meiden van de media in felgekleurde retro-trainingsjasjes en aan de andere kant bewegen zich de spindoctors, voorlichters en communicatiespecialisten rondom de politicus Rudolf Feltkamp van de Partij voor de Zorg. Hij is uitgenodigd in Nieuws van de Dag en hij oogt onzeker. De makers van de talkshow willen namelijk over de banden van de partij met de farmaceutische industrie praten, maar in dat geval weigert de politicus te komen. De eindredactie doet een tegenbod: drie minuten over bejaarden, twee minuten over de wao, twee minuten over obesitas en een minuut over psychische aandoeningen. Ondertussen wordt de nerveuze politicus getraind door een mediatrainer. Ik zie Job Cohen staan. In de voorstelling zegt de mediatrainer: “Ik zie een hakkelende prikkelbare man. Dat zie je meteen op tv. En je zegt steeds subversievelijk. Denk aan de soundbytes. Smile! Losjes! Laag in de stem!”
En na de voorstelling: “Je hebt je laten verleiden tot een gesprek!” Een interview is toch een gesprek, verweert de politicus zich. “Fout”, roept de mediatrainer, “een interview is een kans om je boodschap te verkopen!” Ondertussen ruziet de redactie dat de banden van de partij met de farmaceutische industrie niet aan bod dreigen te komen in de talkshow. “Het wordt veel te ingewikkeld. Dat kun je niet uitleggen op tv”, wordt er geroepen.

De voorstelling neemt absurdistische trekjes aan als een ontslagen medewerker zich in de live-uitzending voordoet als een gestoorde jongen die zegt veertien jaar lang vast te hebben gezeten in een instelling. Deze aan de dijk gezette medewerker wil op deze manier wraak nemen op zijn oud-collega’s omdat er van oprechte journalistiek volgens hem geen sprake meer is. In het complot zit een meisje dat stage loopt bij het programma en met de beste ideeën komt zonder dat ze salaris krijgt. En ook de inmiddels ontslagen presentator, die eveneens zijn congé heeft gekregen en zich nu heeft laten inhuren als consultant door de onzekere politicus, maakt daar deel van uit. Alhoewel de voorstelling hier en daar misschien over de top is, toont dit stuk wel aan hoe de media werken. Met gasten worden afspraken gemaakt over welke onderwerpen wel en niet aan bod komen. De drang om hoge kijkcijfers te scoren is groter dan de drang naar waarheidsvinding. Feiten worden onvoldoende gecheckt. Het publiek wordt in de maling genomen. Hetzelfde geldt bij de politieke partijen. Wat doen de peilingen na de uitzending? Op hoeveel zetels zitten we? En opgestookt door de consultants, de mediatrainers, de spindoctors en de redacteuren van het programma laat de politicus zich verleiden tot het doen van uitspraken, die hij niet wil doen.

Na de voorstelling wordt er nog flink gediscussieerd door een paar journalisten die de voorstelling bezochten. Naar mijn zin waren er te weinig journalisten. Het is heel goed om de spiegel eens voorgehouden te krijgen. Breaking the News is verplichte kost voor journalisten, redacteuren, voorlichters en mediatrainers. Is dit wat we echt willen?