Van Kooten en De Bie zijn voor mij misschien nog wel meer dan Freek of Youp opiniemakers bij uitstek geweest in de decennia voor de eeuwwisseling. Tot op de dag van vandaag mis ik hun Keek op de Week, hun typetjes, hun humor, hun nooit moralistische terechtwijzingen. Beiden hebben ook boeken geschreven. Wim de Bie kon mij als scribent (van boeken over mijnheer Foppe) overigens nooit echt bekoren, terwijl ik de korte verhalen van Kees van Kooten keer op keer hardop lachend blijf lezen. Meer dan tien jaar geleden trad Van Kooten eens op in de Hengelose schouwburg waarbij hij voordroeg uit eigen werk. Na afl oop, tijdens het signeren mocht ik hem interviewen en dat werd voor pakweg dertig man in de hal een heel aparte show. Met tranen in de ogen van het lachen, maar ook van teleurstelling dat ik grote delen van het veel te lange interview moest weggooien, heb ik het interview staan monteren. De Bie kwam ik pas nog tegen tijdens een poëziefestival in Den Haag en ik volg hem op twitter (@wimdebie, meer dan 62.000 volgers…), terwijl Van Kooten vooral geniet van zijn ouwe dag (hij is zeventig jaar) en van zijn al even getalenteerde nageslacht Kasper en Kim. Soms treedt hij nog op. Zoals afgelopen week een voordracht in CCK2 te Vriezenveen. Ik dacht dat ik gek werd. Heb per mail direct twee kaarten gereserveerd en reed vrijdagavond door het boertigste stuk van Twente naar het Cultureel Centrum aan de Kerkstraat 2 in Vriezenveen. Niet rechtstreeks, mijn vriendin was met de trein gekomen, we aten daar tegenover in hotel Zandwijk een heerlijke gehaktbal met frietjes. De rest van de bezoekers leek mij zo ongeveer ingetrokken te zijn in het café-restaurant. Eerst dacht ik dat ik het niet goed zag, maar het gros van de mensen zat gewoon te roken… Dat ben ik niet meer gewend, zeker niet in restaurants, ook al waren wij de enigen met een bord voor ons. Nee, ik heb niet gevraagd of ze wilden stoppen, ik had het donkerbruine gevoel dat ik mijn bal gehakt dan gezellig in het kanaal verder had kunnen opeten… In CCK2 knapte ik helemaal op. Ik was er nog nooit geweest. Oubolligheid troef, maar heerlijk… En wat een leuke lieve opa is Kees van Kooten geworden! En wat is’ie nog steeds goed! De zaal zat vol, maar ik was wel ongeveerde jongste… Zijn optreden in dit culturele centrum van Vriezenveen was relaxed en onderhoudend. Af en toe legde hij uit hoe hij met Hans en Gerrit, twee vrijwilligers van CCK2, heeft overlegd over de invulling van zijn avond. Zijn voorstel voor de Hekelpreek werd door hen goedgekeurd. Kees van Kooten kijkt nog steeds met verwondering om zich heen en weet dialogen en observaties scherp en humoristisch neer te zetten. Zo hekelt hij de titel Omroepman van het Jaar die voor de derde keer naar John de Mol ging. Van Kooten vraagt zich af waarom John de Mol zich niet net als Joop van den Ende inzet voor maatschappelijke zaken. De miljoenenbezuinigingen op het Metropole en het Omroeporkest had De Mol makkelijk kunnen voorkomen door de orkesten uit eigen zak te kopen. Maar ach, relativeert Van Kooten, de Omroepman van het Jaar wordt gekozen door Broadcastmagazine, allemaal mensen dus die dolgraag eens een schnabbel voor De Mol zouden willen doen. Hilarisch is Van Kooten als hij het heeft over het toenemende aantal mensen dat op straat zit te staren naar een beeldscherm. Staren is voor tobbers, vindt Van Kooten. Zelf is hij nog altijd heel tevreden over zijn Nokia Vintage, zegt hij, terwijl hij de goudkleurige Nokia 6310i (waarvan ik er zelf ook een stuk of vijf heb gehad) omhoog houdt. “Om niet voor gek te staan doe ik dan wel geregeld dit”, zegt Van Kooten, terwijl hij de bekende swipe-bewegingen maakt die horen bij het gebruik van de smartphone, zoals een iPhone.
Het Keek op de Week-gevoel kwam terug bij een stapel krantenberichten over absurde wetenschappelijke onderzoeken, die Van Kooten met behulp van een ouderwetse projector op een scherm liet zien. Gezond eten is niet gezond, Zwembril is slecht voor de ogen, Stropdas is slecht voor de ogen, Lange autorit riskant. Het commentaar van Van Kooten maakte de toch al belachelijke krantenberichten helemaal lachwekkend. Vertederend was Van Kooten toen hij vertelde over zijn kleinzoon Roman, die hem Epi noemt. Een tekening van Epi door de dan zesjarige Roman wordt door opa zo gewaardeerd dat die mag prijken op het nieuwe boek Hartstochtjes dat volgende week vrijdag uitkomt. (“Het beste boek tot nu toe”). En omdat Epi van Kooten zo trots is, mocht de drukproef van de omslag doorgegeven worden zodat alle bezoekers de tekening door de handen krijgen. Vriezenveen kreeg op die manier al vast een voorschot uit Hartstochtjes (een bijkans betere woordkunstenaar dan Van Kooten ken ik niet) over het huilen van een bedroefde mondhygiëniste uit Iran die haar tranen in de open mond van Van Kooten laat vallen… Als de eerste de beste groupie heb ik gauw een boekje gekocht en laten signeren: “Ik heb u vroeger een paar keer geïnterviewd”, probeerde ik trots. “Ja, dat weet ik nog wel”, zei zijn mond allervriendelijkst, maar in zijn ogen zag ik geen herkenning. Als een kind heb ik zijn voorwoordje in de auto een keer of tien gelezen.

Naar aanleiding van de bijdrage van Jan Medendorp in de Roskam van 20 januari heb ik de behoefte te reageren. Na een tijdje weggeweest te zijn is Jan Medendorp alweer een poos terug, maar het is er niet beter op geworden. De man heeft elke kritische zin zo langzamerhand verloren. Hij schurkt meer dan ooit aan tegen de macht en hij wil meer dan ooit graag volop meeglanzen in een glanzende omgeving. Dat hij graag naast Mark Rutte staat, zodat hij ook een beetje belangrijk wordt, dat is nog geen reden om in de pen te klimmen. Wel dat hij de indruk wekt dat Rutte de beste minister-president sinds de Tweede Wereldoorlog is. Daar smoort zijn poging om belangrijk te worden naast de belangrijk meneer Rutte in historische falsifi catie. Hij wekt namelijk de indruk dat het geen toeval is dat de VVD in de peilingen stijgt, waar de PVV zetels verliest en het CDA volgens de belangrijke schrijver niet of nauwelijks meer bestaat. In slecht Nederlands staat er dan: ‘Dat is slechts aan één man te danken, ben ik inmiddels achter. Aan Mark Rutte.’ Regeringspartijen verliezen altijd, aldus Jan Medendorp. Sla de ontwikkelingen (na de Tweede Wereldoorlog) er maar op na, schrijft hij. Dat hij weinig leest en zich nauwelijks verdiept in achtergronden, dat is wel bekend, liever loopt hij in het licht van anderen en hangt daar de bestudeerdheid uit, maar zo finaal de plank misslaan, dat is toch wrang. Mark Rutte, althans zijn partij, de VVD, staat in de peilingen gewoon op verlies. Dat is de eerste fout. Een veel grotere fout, want zonder historie geen toekomst, is de vaststelling van Jan Medendorp dat regeringspartijen altijd verliezen. Dat is dus gewoon onjuist. Het door hem achteloos aan de dijk gezette CDA, dat inderdaad moeilijke tijden meemaakt door onhandig politiek opereren, heeft regelmatig veel gewonnen, terwijl het in de regering zat. Dat gebeurde voorheen met de KVP, tijd van Romme. Ook de PvdA heeft fors gewonnen als regeringspartij, onder Den Uyl, een historische overwinning in 1977, waarna de formatie werd verloren door rode hoogmoed, maar dat is iets anders. Het is Jan Medendorp allemaal niet bekend. Hij scharrelt liever wat rond bij de huidige premier Rutte, die hij een ‘snotneus’ noemt, om hem daarna op het schild te hijsen, want Rutte wordt ondanks zijn snotneuzigheid met een ‘zeer ervaren politicus’ vergeleken. Ach, toch, Rutte was al fractievoorzitter, had al staatssecretariaten en is dus door de wol geverfd, maar dat was Jan Medendorp even vergeten. Of hij wist het echt niet, wat erger is. Dat Rutte volgens hem respect, betrokkenheid en ontzag kweekt, het zal wel, in elk geval bij zijn vrienden Henk Bolk en Hennie van der Most, toevallig (!) ook vrienden van Jan Medendorp. Zolang ze bij de winnaars horen en belangrijk zijn.

B. Nijhuis, Enschede

Hoe ingeburgerd ben je als je wordt genomineerd voor ‘Enschedeër van het jaar’ en wordt gevraagd voor banen?

De Tunesische Thouraya Chaabane (38) kwam op 1 december 1993 naar Nederland. In het kielzog van haar Libanese man die in Nederland politiek asiel zocht en kreeg. “We hebben elkaar in Tunesië leren kennen. Mijn man was altijd met politiek bezig. Op een gegeven moment moest hij vertrekken. Wij hebben voor Nederland gekozen omdat het op slechts tweeënhalf uur vliegen ligt van mijn ouders, van mijn familie die achterbleef.” Chaabane had Franse literatuur gestudeerd. Het plan was docente Frans te worden. “Toen we in Nederland arriveerden heb ik die studie niet meer opgepakt. Mijn eerste doel was Nederlands leren. Ik spreek goed Engels en Frans, maar als ik hier een leven wil opbouwen, is het spreken van Nederlands toch wel een vereiste.” Om te integreren deed ze vrijwilligerswerk. Iets anders kon ook niet want ze had nog geen verblijfsvergunning. Dat vrijwilligerswerk deed ze goed: toen ze haar verblijfsvergunning eindelijk kreeg, bood de contactpersoon bij de gemeente Enschede haar meteen een baan als consulente aan. “Dat ik daarvoor werd gevraagd, daar was ik zo trots op.” Des te knapper is het in de wetenschap dat ze ook nog een jaar Economische Linguïstiek aan Saxion volgde, maar het bijltje erbij neer gooide toen ze te horen kreeg dat de kans groot was dat zij en haar man het land zouden moeten verlaten. “Ik was bezig met tentamens en toen die brief kwam, dacht ik: het heeft geen zin. Ik had er de energie niet meer voor.” Het waren zware jaren. “Het is een lange procedure met steeds meer beschikkingen: niet blijven, in beroep, dit mag je wel, dat niet. Je bent aan het vechten.” Inmiddels hebben zowel zij als haar man officieel de Nederlandse nationaliteit en daarmee ook hun drie kinderen.

COA
Een paar jaar werkte ze bij de gemeente Enschede, daarna bij het asielzoekerscentrum in Enschede, het Diekman. In 2003 zag ze een vacature bij Humanitas voor een projectleider voor persoonlijke ondersteuning van allochtone vrouwen. “Ik moest en zou die baan hebben. Voor dat werk was een hbo-opleiding noodzakelijk en die had ik nog niet. Maar ik heb toch gesolliciteerd.” Het moet een spetterend sollicitatiegesprek zijn geweest, want ondanks veel goede tegenkandidaten met goede papieren werd ze aangenomen. “Op voorwaarde dat ik mijn opleiding weer zou oppakken.” Ze ging weer naar Saxion, nu voor de opleiding Maatschappelijk Werk en Dienstverlening (MWD) die ze in 2007 als bachelor afsloot. “Ik was enorm gemotiveerd de baan van mijn dromen te combineren met een nieuwe studie. Het was voor mij de definitieve bevestiging dat dit land mij een kans wilde geven. Ik had eerder gestudeerd, ik had werkervaring, dus de praktijk kende ik wel, maar nu leerde ik theoretisch argumenteren. Ik kijk met veel plezier terug op die tijd.” In de klas bleek ze niet de enige te zijn die de studentenleeftijd was ontgroeid. “Integendeel, er zat zelfs iemand van 53 bij ons in de klas. Dat is het leuke van een deeltijdstudie, je doet het met gemotiveerde volwassenen. Dat is toch anders als jonge mensen die daar voltijds puur voor hun diploma zitten. Ook het contact met de docenten is anders. Je wordt behandeld als een collega.”

Saxion
Chaabane is zo enthousiast over de sociale, communicatieve en inhoudelijke vaardigheden van een aantal docenten bij Saxion dat ze die later bij Humanitas als freelance trainer ging inhuren. Ook maakt ze op grote schaal gebruik van stagiaires van Saxion. Humanitas, met landelijk negentig afdelingen, is een gesubsidieerde vereniging waar meer dan 11.000 vrijwilligers mensen in nood helpen. Daarvoor zijn landelijk 600 projecten opgetuigd. Tandem, met negen bezoldigde medewerkers, is een project van district Oost dat inmiddels dertien jaar loopt en waar Thouraya Chaabane leiding aan geeft. ‘Tandem’ is een metafoor voor de werkwijze. De deelnemer zit aan het stuur, de vrijwilliger trapt achterop mee. “Wij werken met mensen in sociaal isolement en dat zijn niet alleen allochtonen. Wij helpen bijvoorbeeld ook mensen uit de psychiatrie, tbs’ers, tienermoeders.” Denk niet alleen aan ‘losers’ zonder werk die de straat niet op durven of hun post niet open maken omdat ze bang zijn voor de volgende deurwaarder, waarschuwt ze. “Ik zal je een schokkend verhaal vertellen over een succesvol zakenman met een prachtig leven die wekelijks op de golfbaan stond. Hij kreeg een hersenbloeding, heeft weet ik hoe lang in het ziekenhuis gelegen. Zijn vrienden kwamen de eerste tijd nog wel op bezoek, maar na een paar maanden kwam er niemand meer. Ik ben ook wel voor intakegesprekken naar prachtige wijken gestuurd met fraaie huizen. Dan belde ik naar kantoor: klopt het adres wel? Het heeft niet altijd met geld te maken. Als je heel veel hebt meegemaakt durf je soms geen stap te maken. Dan is de drempel om weer in de gewone maatschappij mee te doen soms hoog.”

Tandem
Succes is de reden dat Tandem al dertien jaar loopt. “Vrijwilliger en deelnemer beschrijven samen een aantal doelen en binnen een jaar moeten die zijn gerealiseerd. Per jaar doen zo’n 200 mensen mee. Het overgrote deel, pakweg 85 procent slaagt. In de afgelopen jaren hebben we meer dan 2.000 mensen uit hun sociale isolement gehaald. Die samenwerking tussen vrijwilliger en deelnemer – we noemen ze bewust niet ‘cliënt’, of erger, ‘patiënt’ – is niet vrijblijvend, maar wel vrijwillig. Het is niet voor de gezelligheid en het kan ook geen jaren duren, we moeten aan het werk. Mensen melden zich zelf aan of komen hier via een hulpverlener, via maatschappelijk werk, via de huisarts, via scholen, via familieleden, via buren….” Tienermoeders en tbs’ers, dat is andere koek. “Het zelfbeeld van die mensen is vaak heel laag. Die mensen zijn beschadigd, leven in een negatieve sfeer. Die jonge meiden willen graag weer naar school, die willen weer uit. En als mensen te lang in een hulpverleningssituatie blijven hangen, werkt dat vaak ook niet. We hebben veel hoogopgeleide vrijwilligers die dit ernaast doen. Vrijwilligers stimuleren we om ook aan hun eigen ontwikkeling te blijven werken.” Het werk geeft veel bevrediging, merkt Chaabane, bij haar misschien nog wel het meest: “Ik ben pas een jaar of achttien in Nederland, ik weet hoe moeilijk het is om weer vanaf nul te beginnen. Tegen andere nieuwkomers of mensen die van heel diep komen, wil ik zeggen: verleg je grenzen door kleine stapjes te zetten tot je bereikt wat je wilt bereiken. Want die mensen kunnen heel veel.”

Waar zelfs de PVV in de peilingen kleiner is geworden (min vier zetels), het CDA niet of nauwelijks meer bestaat, daar is het geen toeval dat de VVD niets inlevert, maar zelfs groeit. Dat is slechts aan één man te danken, ben ik inmiddels achter. Aan Mark Rutte.
Regeringspartijen verliezen altijd. Sla de ontwikkelingen (na de Tweede Wereldoorlog) er maar op na. Waar Wiegel, Kroes en Verdonk hoopten een liberale ministerpresident te worden, daar slalomt een snotneus als een zeer ervaren politicus om alle obstakels heen. En dat zijn er nogal wat, gezien de bezuinigingen, veel sectoren
worden getroffen, veel mensen zullen dit jaar moeten inleveren. Maar Rutte gaat het debat, in zalen, op televisie, één tegen één, niet uit de weg. En hij kweekt respect, betrokkenheid en ontzag.
Afgelopen weekend bezocht hij privé (dus zonder chauffeur, zonder woordvoerder, zonder beleidsmedewerkers) een paar ondernemers in Twente. Hij ging onder meer met Henk Bolk kijken bij de overslagterminal in Hengelo en bij de sluis in Eefde waar een sluisdeur de doorgang al enige tijd blokkeert. ’s Middags sprak hij in de toren van Hennie van der Most in Zwolle een korte Nieuwjaarspech uit waar hij eerst een oproep deed aan de ondernemers een paar kettingen te leveren zodat die sluisdeuren opgeruimd kunnen worden.
Hij ging het gesprek aan met de zaal door rond te lopen, hij ging de discussie aan met Van der Most over bureaucratie. Een wonderkind is hij, een wonderkind dat voor niemand bang is, de discussie aangaat, opmerkingen en kritiek pareert, maar hij daagt ook mensen uit hun kritiek te onderbouwen (“Stuur het mij toe, als u gelijk hebt, gaan we dat zeker niet doen”).
Hij laat zich graag Mark noemen, maar hij levert niet zoals de eerste de beste onderwijzer als gevolg daarvan autoriteit in. Hij herkent mensen van eerdere bijeenkomsten, komt afspraken na en is zeer loyaal. De vriendschap met Bolk stamt nog uit de tijd dat de VVD en Rutte vooral oppositie voerden. Rutte is daarentegen zeker geen
man die zich laat piepelen (“Nee, u staat hier niet te praten met de VVD-leider, maar met de minister-president, dus op dat en dat punt kunt u mij niet afrekenen”), en dat hij op een dancefeest werd gefotografeerd, levert bij schrijver dezes alleen maar extra streepjes op…
En de gemeente Lochem is de pineut. Daar zit Van der Most (woonachtig in Gorssel) in de gemeenteraad. Als lijstduwer met veel voorkeurstemmen wilde hij zijn verantwoordelijkheid niet ontlopen, maar Van der Most heeft wat moeite met het lezen van de begroting van zijn gemeente. Hij vroeg om uitleg en hij informeerde bij andere
raadsleden. Ongeveer niemand begreep wat er stond, Van der Most wenste een leesbare begroting, maar dat heeft nogal wat voeten in de aarde. Anders gezegd, de ambtenaren weigeren en de wethouder wil er geen halszaak van maken. Van der Most wel, en Rutte ook, die hem aanmoedigde: “Heel goed Hennie, volhouden tot je wel een goede begroting hebt. Dat moeten veel meer raadsleden doen, er moeten veel meer ondernemers de raden in, mensen die van wanten weten en durven te vragen.”

Deze crisis en dit kabinet brengen Nederland verder!

Al die subsidieverslindende organisaties van culturele instellingen tot economieversterkende clubs worden tegen het licht gehouden. Weg met Oost NV, weg met de Kamer van Koophandel (leve een landelijk digitaal handelsregister). Clubs als IKT en VNO-NCW bestaan bij de gratie van het lidmaatschapsgeld van ondernemers; als die geen lid meer willen zijn, dan gaat zo’n club vanzelf ten onder. Het bedrijf Wildkamp wordt in deze uitgave op fraaie wijze door Martin Steenbeeke geportretteerd. Een bedrijf dat wellicht profiteert van de crisis (repareren in plaats van nieuw kopen…) maar dat ook tegen de mensen heeft gezegd: ‘harder werken’. En wat dacht u van het bedrijf De Buren, bedacht door Robin Dragstra. Typisch zo’n voorbeeld waarvan iedereen zegt: ‘had ik ook kunnen bedenken’. Maar dan wel zonder subsidie… De BKR heeft de kunstenaarsscene ook geen goed gedaan. Ik zeg wel eens gekscherend tegen mijn beurscommentator, ‘als je het zo goed weet, waarom ben je dan niet zo rijk als Dik Wessels?’ En tegen al die ‘belangrijke’ mensen van die innovatieclubjes: wat hebben jullie zelf ooit gepresteerd? Ooit ondernemer geweest? Ooit zelf risico gelopen? Man, je betaalt zelden je eigen lunch… In 2012 zullen we in Twentevisie bedrijven en ondernemers aan het woord laten die tegen de stroom in ondernemen. Nu pas zullen de goeie komen bovendrijven…

Een miljoen (van de zeven miljoen) huishoudens in dit land heeft inmiddels de beschikking over glasvezel. Nog tien jaar, dan is de rest van het land ook verglaasd. Wordt Reggefiber overal met de vlag binnengehaald? Nee, in het Cogas-gebied willen ze het zelf doen. Glasvezel: het nieuwe goud? Glasvezel is de infrastructuur waarop naar het schijnt onbeperkt en met de snelheid van het licht informatie gestuurd kan worden. Een digibeet van het zuiverste water (Dik Wessels; zijn mail wordt uitgeprint door zijn secretaresse en sms’en doet hij niet) stond in 2006 aan de basis.

De koperleidingen (telefoon) en coax-kabels (televisie en radio) die in Nederland wijd vertakt in de grond liggen, zijn binnen een paar jaar buiten gebruik. KPN heeft nog wel pogingen ondernomen om de eigen koperleidingen op te waarderen, maar kwam er al snel achter dat een boerenknol zelfs met de beste trainer wel sneller wordt, maar nooit een serieuze wedstrijd zal winnen. De coax-netten zijn in de afgelopen decennia bij de liberalisering voor veel geld verkocht en nu (grofweg) in handen van twee partijen: Ziggo (ook in het oosten van het land) en UPC. En links en rechts zijn er nog een paar kleintjes, zoals Cogas. Het is de ambitie van Reggefiber om ieder huishouden in Nederland aan te sluiten op glasvezel. En als Wessels iets in zijn kop heeft, zit het niet in zijn kont… Dus zijn in de afgelopen jaren links en rechts bedrijfjes die met glasvezel bezig waren opgekocht en Reggefiber is gaan spitten om de glasvezel in de grond te leggen. Het balanstotaal van Reggefiber was over 2011 1,3 miljard. “De gemiddelde aansluiting kost ongeveer duizend euro. Dat lag in de beginjaren flink hoger. De terugverdientijd is lang,” vertelt directeur Bert Nijboer. “De komende tien jaar zullen we nog aan het bouwen zijn, dus de investeringen lopen door. Maar naar mate de tijd vordert, zullen we natuurlijk wel steeds meer gaan verdienen dankzij de verhuur aan providers.”

De komende tien jaar zullen we nog aan het bouwen zijn, dus de investeringen lopen door

KPN.

De werkwijze van Reggefiber is vrij simpel. Ze benaderen alle mensen in een stad met de vraag of ze glasvezel willen. Als minstens één op de drie zegt een abonnement op de diensten (vooralsnog radio, televisie en internet) te nemen, wordt het aangelegd. “Onze ambitie is daarna een marktaandeel van zestig procent te realiseren.” Tot nu toe waren alleen de inwoners van Castricum (minder dan 20 %) niet enthousiast. “En daar is het toen ook niet aangelegd.” “Toen wij in 2006 de ambitie meekregen om te gaan verglazen in Nederland, was er nog niemand die diensten op glasvezel aanbood. Dus we hebben in eerste instantie geïnvesteerd om de keten compleet te maken en om ervoor te zorgen dat je niet alleen een glasvezelaansluiting kreeg, maar ook radio, televisie en internet. Daarvoor werden onder andere serviceproviders als Lijbrandt en XMS opgetuigd. Het gouden moment voor Wessels was het moment in 2008 toen KPN definitief besloot over te stappen van koper naar glasvezel en het principe ‘if you can’t beat them, join them’ toe te passen. “Ook Vodafone heeft zich inmiddels gecommitteerd en zegt nu ’we gaan in de toekomst onze strategie wijzigen, we gaan vast en mobiel combineren’; XS4all biedt diensten aan via ons net.” Reggefiber biedt dus zelf geen diensten meer aan en concentreert zich op de infrastructuur. Nijboer: “Iedereen kan bij ons ruimte huren op het net. Ik las dat dit programma (Nijboer was te gast bij het ondernemersprogramma Memphis) vanaf september niet meer door RTV Oost wordt uitgezonden. Ik zou zeggen, richt Medendorp TV op en huur en kom op ons net. Iedereen heeft dat recht. Dat is het grote verschil met de coax-kabel. Hier in Twente heb je voor TV diensten in de gebieden waar ons glasvezelnet nog niet ligt de keuze uit Ziggo en Ziggo of Ziggo.” Kortom, geen keuze. KPN is niet alleen aanbieder van diensten geworden, het is ook deels eigenaar van de infrastructuur door de langzame overname van Reggefiber. Nu is KPN nog voor 41 procent eigenaar (en 59 procent van Reggeborgh, lees Wessels), maar dat zal in de komende jaren per brokje verschuiven tot KPN de meerderheid heeft. Reggeborgh wil 40 procent van de aandelen uiteindelijk overhouden. Die 19 procent is een klein vermogen waard, reden waarom Wessels in de beroemde Quote500 weer flinke stappen zal maken.

Cogas.

In 2012 zal Reggefiber, zo vermoedt Nijboer, zo’n 400.000 huishoudens aansluiten op glasvezel. “En ik schat dat we daarna nog zeker tien jaar nodig hebben de overige vijf . zes miljoen huishoudens aan te sluiten. Reggefiber heeft Twentse roots, Wessels wil graag dat we Twente voorrang geven bij het aanleggen van glasvezel. Dus we zijn nu onder andere bezig in Enschede, Holten, Bathmen, Deventer en Haaksbergen, maar het stokt in het Cogas-gebied. We willen graag verder, maar dat kan overal in Nederland waar ze bij wijze van spreken in rijen van drie staan opgesteld.” De capaciteitsbeperking in de uitrol van het glasvezelnet zit in de bouw. Terwijl het met de bouw niet heel goed gaat. “We halen iedereen met kennis van zaken.” Zoals natuurlijk VolkerWessels, een andere grote deelneming van Reggeborgh. “VolkerWessels bouwt vanzelfsprekend een deel van het netwerk, maar we werken ook samen met zeven, acht andere aannemers, dus we gebruiken echt alle capaciteit.” De aanleg van glasvezel is een dure grap, vandaar dat iedereen met verbazing naar Cogas kijkt dat zijn 88.000 abonnees ook ineens glasvezel wil aanbieden. Cogas zal natuurlijk marktaandeel verliezen als een andere partij op ‘zijn’ markt komt met glasvezel en met verschillende serviceproviders. Cogas heeft op de komst van Reggefiber gereageerd met een dure paginagrote advertentiecampagne om de politiek en de 88.000 klanten van Cogas wegwijs te maken. De aanleg van infrastructuur is natuurlijk geen kernactiviteit van Cogas dat nota bene in handen is van een aantal gemeenten. Een semioverheidsbedrijf dat de markt opgaat en voor vele miljoen gaat investeren… De grootste verbazing en ergste woede bij Nijboer zijn alweer gezakt: “Het is logisch dat Cogas zijn positie probeert te verdedigen, er hangt ook een dividendstroom aan voor de gemeentes die aandeelhouder zijn van Cogas. Wij willen graag samenwerken, de krachten bundelen, dat voorkomt ruis en borgt de beoogde uitrolsnelheid.”

Buitengebied.

In het extreme geval kan het betekenen dat er straks in sommige gebieden twee glasvezelkabels komen te liggen. Want een gemeente heeft mee te werken aan de wens van een bedrijf om een kabel in de grond te stoppen. Een gemeente heeft wel zogenaamd co.rdinatierecht, dus heet recht om toestemming te geven de straat op te breken als bijvoorbeeld ook aan de riolering gewerkt moet worden. Maar ze kunnen niet zeggen ‘jij wel en jij niet’. “Laat ik heel duidelijk zijn, als Cogas echt op korte termijn zelf gaat aanleggen, leggen wij niet aan. Ik zie niet gebeuren dat er twee infrastructuren worden aangelegd. Bovendien, als we gaan aanleggen, willen we juist binding met de gemeenschap, met de wethouder, en geen ruzie. Dan maar niet.” Maar de kans is ook groot dat als Cogas en Reggefiber niet tot overeenstemming komen en Reggefiber besluit elders door te gaan, dat de 88.000 Cogas-klanten wellicht helemaal de boot missen. “Dat is een stuk van mijn boodschap: we willen graag in Overijssel, maar we hoeven niet in Overijssel. Het heeft geen zin de consument verder te verwarren. Die vindt het überhaupt al lastig om een keuze te maken van koper naar glas. Wat betekent dat, wat kost het? Als er iets gewijzigd wordt in een nutsvoorziening is iedereen daar een beetje angstig voor. Deze markt is volkomen nieuw, we zijn nu van de opstartfase in de volgende, volwassen fase gekomen, we hebben nu de grote merken aan boord, je ziet nu dat de omgeving daarop reageert en dat met name lagere overheden het gevoel hebben dat ze nog heel veel dingen kunnen en willen regelen. Dat staat haaks op het uitgangspunt, dat we alles in Nederland privatiseren.” Nu nog ligt het accent op de aanleg van glasvezel natuurlijk in de steden en de dorpen, maar er wonen – zeker in Overijssel – vele duizenden mensen in het buitengebied. En goede wethouders attenderen Reggefiber voor de aanleg niet alleen op de bewoners van wegen en lanen, maar ook op erven… Nijboer: “Ja, dat moet opgelost worden. Een deel van de oplossing kan zijn dat mensen in het buitengebied bereid moeten zijn een stukje mee te investeren door bijvoorbeeld maandelijks vastrecht te betalen. De koperdraad en de schotel kunnen dan als compensatie de deur uit…”

Laat ik heel duidelijk zijn, als Cogas echt op korte termijn zelf gaat aanleggen, leggen wij niet aan

Mobiel.

Vrijwel overal in Nederland is het netwerk 3G verkrijgbaar. Kan dat niet sterk opgewaardeerd worden? Nijboer: “Nee, de ultieme vorm blijft toch het vaste net. Iedereen belt heel veel mobiel. Ook de zendmasten die dat mogelijk maken worden verglaasd, dat wel. Hoe vaak worden gesprekken niet verstoord omdat het mobiele netwerk overvol is. Ik denk dat in en om huis alles mobiel wordt; dit maakt een glasvezel breedbandaansluiting thuis noodzakelijk. Optimaal draadloos werken vereist deze ondersteuning.” Wat misschien toch wel tegenvalt is dat naast radio, televisie en het gewone internetgebruik nog onvoldoende nieuwe diensten zijn ontwikkeld speciaal voor glasvezel. “We hebben nu een miljoen aansluitingen, dat is veel, maar voor dit soort nieuwe diensten wellicht toch nog te weinig voor bedrijven om daar echt op te investeren en met nieuwe dingen te komen. Ik had persoonlijk wel verwacht dat we bijvoorbeeld in de zorg al veel meer initiatieven zouden hebben, met bijvoorbeeld ‘beeld-consults’. Ik heb daar wel eens over met mensen van Google gesproken en die zeggen ‘dergelijke innovaties komen vanzelf’. KPN biedt nu de mogelijkheid om met je iPad veel meer dingen te doen, maar wat mij betreft zitten de vernieuwingen nog te veel in de telecomhoek. Glasvezel maakt ook veel meer maatschappelijk relevante diensten mogelijk. In de Amsterdamse wijk IJburg gaan kinderen in het voortgezet onderwijs naar school zonder boeken, daar wordt
helemaal digitaal gewerkt; dat vind ik wel een mooi voorbeeld.”

Chris Buunders (links) en Sjoerd van Es van ABN AMRO Mees Pierson voorspellen dat 2012 het jaar van de veranderingen wordt.

“2012 wordt het jaar van de veranderingen: begrotingsaanpassingen in de ontwikkelde landen en ingrijpende wijzigingen in het functioneren van de eurozone,” voorspellen Sjoerd van Es en Chris Buunders van ABN AMRO MeesPierson.

“Bij beleggingen in aandelen is de huidige asymmetrie van risico en rendement een belangrijk aandachtspunt. Een oplossing van het Europese schuldprobleem kan zorgen voor stabiliteit en positieve aandelenrendementen. Het uitblijven van een oplossing zal leiden tot grote verliezen. In onze prognoses en ons basisscenario gaan wij uit van een progressieve terugkeer naar trendmatige groei en lichte besmetting door de Europese schuldencrisis.” Van Es en Buunders zijn duidelijk negatiever over de naaste toekomst in Europa. “Wij verwachten dit jaar een krimp van 0,8%, terwijl de gemiddelde verwachting ligt op een groei van 0,6%.” De laatste tijd vertoont de ontwikkeling van de belangrijkste economie.n een opvallende divergentie. De Amerikaanse economie is in de tweede helft van 2011 versneld en vertoont nu een bescheiden groei. “In de opkomende economie.n is de groei sinds medio 2010 afgenomen, maar het keerpunt lijkt nu te zijn bereikt.” Voor Latijns-Amerika gaan Van Es en Buunders uit van een plus van 3,7% en voor Azi. zelfs 7,3%.

In ons algemene beleggingsbeleid adviseren wij een onderwogen belang in aandelen

Recessie.

Daarentegen is de economie van de eurozone in een recessie beland. “De vooruitzichten voor de eurozone zijn grotendeels afhankelijk van de vraag of (en wanneer) de beleidsmakers de schuldencrisis onder controle krijgen. In een positief scenario krijgt de eurozone te maken met een onaangename recessie, maar zal de wereldeconomie hier waarschijnlijk aan ontkomen. In een negatief scenario glijdt ook de wereldeconomie af in een recessie, waarbij Europa de zwaarste klappen krijgt. In het negatieve scenario krijgen de beleidsmakers de eurocrisis niet onder controle en valt de eurozone uit elkaar. Een andere mogelijkheid is dat ze de crisis wel onder controle krijgen, maar dat dit te laat gebeurt en pas nadat de economie zware schade heeft geleden. In dit scenario belandt de economie van de eurozone in een diepe recessie. Hierdoor zullen ook andere economie.n in een recessie terechtkomen. Doordat de ruimte voor beleidsmatige stimulering beperkt is, is een effectieve beleidsreactie niet erg waarschijnlijk en kan de recessie verschillende kwartalen voortduren.”

KPN.

“Voor wat betreft ons beleid ten aanzien van aandelen zorgt de eerdergenoemde scheve verhouding tussen risico en rendement ervoor dat we de voorkeur geven aan terughoudendheid. In ons algemene beleggingsbeleid adviseren wij dan ook een onderwogen belang in aandelen. Voor wat betreft de regionale verdeling zijn wij positief over Noord-Amerika en de opkomende markten van Azi. en Latijns- Amerika en adviseren wij een onderweging van Europa en Japan. Op sectorniveau zijn wij positief ten aanzien van consumptiegoederen, zoals Davita en L’Oreal, de gezondheidszorg met Roche en Sanofi en de telecommunicatie, zoals KPN en Vodafone.”

Bianca Leusink weet vanuit Ootmarsum kunst en commercie wonderwel te combineren.

De overheid bezuinigt flink op de kunst, per 1 januari zijn bijvoorbeeld de voorwaarden voor een uitkering voor een kunstenaar verder verzwaard. Bianca Leusink verdient een goede boterham aan haar kleurrijke schilderijen. Is zij een excellente schilderes, een uitmuntende onderneemster of een lekker wijf dat haar talenten volledig uitnut? We vroegen het aan haar en haar partner Marcel in het ondernemersprogramma Memphis.

Bianca Leusink maakt vrolijke kunst met heel veel kleuren. “Ik omschrijf het zelf als origineel, kleurrijk, modern.” Kinderlijk, zeggen criticasters… Venijnig: “Ik zeg toch niet dat jij sprookjes schrijft? Ik denk dat het toegankelijke kunst is. Als jij het mooi vindt en het past in jouw interieur… ja, wat is kunst? Ik vind niet dat mijn werk op elkaar lijkt, ik heb verschillende series.” Ze is naar eigen zeggen niet in een vakje te stoppen: “Ik heb een totaal nieuwe techniek op de markt gebracht. Die manier van schilderen is iets wat in mij opkwam, het is niet een bepaalde stroming. Sommigen zeggen dat het neigt naar popart. Ik vind het knap om tegenwoordig met iets te komen wat er totaal niet was…” Ze werkt met acrylverf. “Ik ben ooit begonnen met olieverf, dat gaat mij niet snel genoeg.” Een kunstopleiding heeft ze nooit gedaan. “Ik ben gewoon creatief geboren; ik was als kind al creatief. Je kunt als kunstenaar wel wat aanleren, maar je wordt als kunstenaar geboren, dat zit gewoon in je hart.” Ze had verschillende baantjes gehad toen ze ging schilderen: “De omslag is gekomen bij mijn laatste werkgever. Toen al was ik drukker met de verkoop van mijn werken. Ik ben gestopt en heb ik me ingeschreven bij de Kamer van Koophandel; dat was zo’n 2,5 jaar voordat we de galerie zijn begonnen.” Haar man Marcel Leusink heeft Nederlandse roots, zijn ouders emigreerden in de jaren zestig naar Nieuw-Zeeland. Hij ontmoette Bianca in een kroeg: de liefde en de kunst fleurden op… Hij nam haar ook financieel onder zijn hoede, maar al snel waren de rollen omgekeerd. Bianca had erg veel succes als kunstenares en nam Marcel in dienst. “Ik ben de assistent. Ik doe het domme werk.”

Voor de eerste helft van 2012 hoeven we ons al niet meer echt heel druk te maken

Ootmarsum.

Twente herbergt meer succesvolle kunstenaars, zoals Ruurd Hallema, die net als Leusink er veel voor doet om onder de aandacht te komen, en Ton Schulten, die volgens eigen zeggen ooit het licht zag. Ook Leusink heeft zich sinds een jaar vier gevestigd in het galeriestadje van Nederland, Ootmarsum. “Ik zie dat mensen uit heel Nederland, Duitsland en België naar Ootmarsum komen voor de kunst.” Ze heeft haar pr meer dan prima voor elkaar. Je kunt geen serieus magazine, krant of goedkoop blaadje openslaan of je komt verhalen met en over Bianca tegen. “In het begin betaalde ik daarvoor. Nu word ik heel veel gevraagd. Maar in het begin moet je daarin investeren. Het is net een gewoon bedrijf.” Ze rijdt in een bont geschilderde Volkswagen Tiguan en overal waar wat aan de hand is, duikt ze op. “Ik hoor gewoon in een kleurrijke auto en in een kleurrijke outfit. Ik voel mij daar prettig in. Ik ga mij niet grijs kleden omdat ik dan niet opval. Ik was vroeger ook altijd al een buitenbeentje omdat ik anders was dan de rest. Ik durf mijn kop boven het maaiveld uit te steken.” Een commercieel mirakel. “Veel van die ideeën komen ook van mij, maar ik heb niet de kunstenaarshanden, hoewel ik wel creatief ben,” aldus de echtgenoot die zich altijd in opvallende edoch fraaie colbertjes en mogelijk nog fraaier en kleurrijk schoeisel vertoont. Ook omwille van de publiciteit? “Dit jasje is van een Nederlandse ontwerper, de schoenen komen wel uit Nieuw-Zeeland.” Zijn vrouw vult aan: “Ik geef wel aan wat ik leuk vind, maar ik trek ook aan wat ik zelf leuk vind; als hij echt niet met bepaalde schoenen wil lopen, dan loopt hij er niet mee, zo streng ben ik niet hoor.”

Commercieel.

Niet alleen de uitkeringen gaan omlaag, ook de aandacht voor de overheid voor kunst neemt sterk af als gevolg van de bezuinigingen en mensen zullen minder snel genegen zijn uitgaven voor schilderijen of beeldhouwwerken te doen. Volgens Ivo de Lange (van IQ) uit Zwolle, een van de mensen in het oosten van het land met een goede kijk op kunst, zullen er komend jaar heel veel galeries over de kop gaan. Bianca Leusink lijkt er niet onder te lijden. “Ik maak mooie kunst en ik weet het ook nog te verkopen. Je kunt wel mooi schilderen, maar als je het niet kunt verkopen, tja, dan heb je niks.” Marcel benadrukt dat het kunstenaarsechtpaar nog nooit een cent subsidie heeft gekregen. En niet alleen daarom komt ze graag en veel bij FC Twente en heeft ze zelfs een stoeltje in de Supportlounge, voor sponsors ongeveer het walhalla… het hoeft geen betoog dat inmiddels een aantal gefortuneerden van deze club een ‘Bianca Leusink’ boven de bank hebben hangen. “Ik ben gek op voetbal. Ik combineer het met mijn kunst.” Ze wil geen omzetcijfers geven (in haar galerie doet een kunstwerk van pakweg 80×60 zo’n 1500 euro), ze heeft vorig jaar zo’n zeventig schilderijen gemaakt. Tweederde van haar werk is in opdracht. En ze heeft grote opdrachtgevers, het etiket voor Grolsch is zeer bekend geworden. De opdrachten komen binnen via mond-op-mondreclame, ze is inmiddels een beroemd kunstenares en een aantrekkelijke vrouw, een combinatie die wonderwel scoort. “Dank je, schat. Ik denk dat het een voordeel heeft dat ik mezelf kan verkopen. Dat vind ik niet negatief. Commercieel is toch geen vies woord; waarom mag je als kunstenaar niet commercieel zijn en als je bier of tafels verkoopt wel? Er hangt ten onrechte een suffig imago om kunstenaars. In de beeldvorming zit een kunstenaar de hele dag in een koud schuurtje te werken. Waarom mag ik als kunstenaar niet lekker naar buiten, mooie kleren aan, make-up opdoen en me laten zien?” Voor 2012 ziet het er ook al weer goed uit. “Voor de eerste helft van 2012 hoeven we ons al niet meer echt heel druk te maken.” Bianca Leusink heeft daar natuurlijk een punt, maar bij kunstenaars heeft schrijver dezes een wellicht romantisch beeld van mensen met van god gekregen talent en inspiratie zonder hang naar het materialistische ‘aardse’… “Ik heb het geluk dat ik altijd inspiratie heb. Zet een doek neer en ik ga schilderen… Toen ik net ging schilderen, heb ik nachten doorgewerkt. De kinderen waren nog klein; die gingen ’s middags een uurtje naar bed en dan kon ik ook gaan liggen. Op een gegeven moment kan dat niet meer, je hebt gewoon een bepaald ritme nodig.”

Ik was uitgenodigd voor een nieuwjaarsconcert in het Muziekcentrum van Enschede. Daar mee voelde ik me zeer vereerd. Afgelopen vrijdagavond stond een lange rij mensen mij op te wachten en gelukkig Nieuwjaar te wensen in de hal van één van de mooiste muziekzalen van Nederland. Ik was nog meer vereerd. Allemaal mooie mensen in mooie kleding, geen mensen van de straat zal ik maar zeggen. En ik mocht daar gewoon tussen lopen.
In de zaal (waar ik een paar weken geleden nog stond te springen voor Adje Vandenberg met Whitesnake) stonden nu alle stoelen weer op hun plaats en het Nederlands Symfonieorkest zat al te wachten. Instrumenten in de aanslag. Mooi licht ook, stemmig.
Het bal moest natuurlijk nog even worden geopend. En dat deed een mijnheer die zo ongeveer uit het niets tevoorschijn kwam. Hij bleek geen moderator te zijn die de avond kort toelichtte en een paar sprekers aankondigde. Het was een ongetwijfeld erg belangrijke mijnheer van ABN/Amro Mees Pierson Fortis en ongetwijfeld nog wat namen.
Ik zou zeggen, houd je een beetje in, doe het netjes: heet de mensen welkom, zeg iets over moeilijke tijden blablabla, belangrijk dat we als bank dit soort tradities mede mogelijk blijven maken blablabla en ik hoop op een muzikale topavond en ik zou u graag straks nog even de hand schudden blablaba. Nee, de bankmijnheer, wiens bedrijf nota bene dankzij een socialistische minister van fi nanciën een paar jaar geleden een paar miljard toegestopt kreeg omdat ze er bij de bank zelf zo’n teringzooi van gemaakt hadden (dankzij dat belastinggeld
bestaat die bank überhaupt nog), die mijnheer heeft ongeveer niets geleerd. Hij had die ochtend een heel grote broek uit zijn kledingkast gehaald: moeilijk jaar, maar zijn bank was zo goed, er waren al zevenduizend collega’s uit geflikkerd, ja, daar mocht best even voor geklapt worden… (dat laatste zei hij niet, dat fantaseer ik erbij, het had zomaar gekund), de klanttevredenheid was geweldig, een mevrouw op zijn kantoor was zomaar de beste vrouwelijke manager van het jaar geworden, had ik al gezegd dat de klanten zo tevreden waren? Dat zijn bank al tijden alle loketten dicht heeft zitten voor ondernemers en voor particulieren die een hypotheek willen, nee, daar zei hij geloof ik niets over. Als journalist heb ik de bank wel eens benaderd voor een forum om over de crisis te praten, maar toen gaven de heren van ABNAmro en die geweldige vrouwelijke topmanager van het jaar niet thuis.
Ik keek naar rechts. Daar was inmiddels een man van middelbare leeftijd in slaap gevallen. Links zag ik iemand met zijn iPhone spelen. Het bankmanneke ging niettemin door: dat niemand het misschien heeft gemerkt, maar dat het toch heel spannend was om de laatste klanten van Fortis over te nemen.
Ik was verbijsterd. Zo open je toch geen nieuwjaarsconcert waar de bank sponsor van is? Stuitend. Vonden ook veel andere bezoekers die ik in de pauze sprak. Over de geweldige solo’s van de cellist had helaas niemand het…

Ik zal er wel niet zoveel verstand van hebben als echte recensenten, die net als de gebruikers van social media Youp en Freek hebben gehoond over hun traditionele eindejaarsprestaties, maar ik heb de voorstellingen zowel in het theater als op televisie gezien en me erg vermaakt. Ik vind het een nadeel van social media dat iedere sukkel zonder verantwoordelijkheid en zonder zicht op de werkelijkheid, maar met een enorm minderwaardigheidcomplex lekker anoniem tekeer kan gaan. Ik mijd tegenwoordig de traditionele nieuwjaarsbijeenkomsten. Het zijn de meest huichelachtige ontmoetingen die ik ken. Het liegen en bedriegen lijkt daar zo’n beetje het doel te zijn. Of denkt u werkelijk dat al die goede wensen gemeend zijn? Het slappe handje en de ogen naar de ander verraden iets anders. Het zijn bijeenkomsten waar directeuren van bedrijven en instellingen in goede tijden hapjes van zichzelf nemen en in slechte tijden met hun vingers staan te wijzen naar anderen, name
naar de overheid als de hoofdschuldige van alle denkbare problemen. Het mooie van deze tijd met crisis en malaise is dat de goeden boven komen drijven. Dat betekent overigens niet dat iedereen die in 2012 ten onder gaat (en dat zal op grote schaal gebeuren) per defi nitie een brokkenmaker is. Ik vind het onbegrijpelijk dat de veroorzakers van de huidige crises gewoon kunnen blijven zitten (zoals zelfs de naaste financiële adviseurs van Obama). Iedereen zou de fi lms Inside Job, Margin Call en Debtocrazy moeten zien. Misschien een taakje voor het onderwijs waar ze in de afgelopen jaren met van alles en nog wat druk in de weer zijn geweest behalve met het opleiden van onze kinderen. De economische problemen hebben ertoe geleid dat de Nederlandse vakbeweging eens lekker wordt opgeschud, de cultuur krijgt zijn portie, de zalen voor Youp en Freek zitten niet meer automatisch vol en lege zalen wil de overheid niet meer in stand houden – wat is daar op tegen? En al die brancheorganisaties die vooral druk met elkaar zijn, al die clubs die ooit bedacht zijn om met vrachten subsidie de werkgelegenheid, de bedrijvigheid en de innovatie te stimuleren worden ook eens goed tegen het licht gehouden, het lijkt me een tamelijk heilzame ontwikkeling. Dat scheelt in de komende jaren (naast heel veel geld) trouwens ook vooral veel overbodige nieuwjaarsbijeenkomsten met zelfi ngenomen directeurtjes en voorzittertjes die aan het werk gehouden moeten worden. Ik kwam het hele peloton vroeger in de eerste weken van het nieuwe jaar ongeveer dagelijks tegen: van de provincie naar VNO-NCW, van de Kamer van Koophandel naar Oost NV. Heerlijk, we kunnen nu gewoon aan het werk zonder dat geneuzel. Een crisisje is af en toe niet te versmaden…